Prawna ochrona przed hałasem
Ochronę przed hałasem, czyli dźwiękami o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz, regulują zapisy art.112-120a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2024 poz. 54).
Polega ona na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska poprzez utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub na poziomie dopuszczalnym oraz zmniejszeniu poziomu hałasu do dopuszczalnego, gdy nie jest dotrzymany. Ustawa posługuje się pojęciem wskaźników hałasu, które mają zastosowanie do prowadzenia długookresowej polityki ochrony środowiska przed hałasem. Wskaźniki te, to parametry hałasu wyrażone w decybelach (dB). Sposób ustalania wartości wskaźnika hałasu LDWN został określony w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 30 maja 2020 r. określił (Dz.U. 2024 poz. 54).
Dopuszczalne poziomy hałasu
Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 112).
W rozporządzeniu określone zostały:
- zróżnicowane dopuszczalne poziomy hałasu dla różnych terenów (np. pod zabudowę mieszkaniową, pod szpitale),
- poziomy hałasu z uwzględnieniem rodzaju obiektu lub działalności będącej źródłem hałasu,
- okresy, do których odnoszą się poziomy hałasu.
Dla kontroli przestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska przed hałasem kluczowe znaczenie mają zawarte w tabelach 1 i 2 Załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska.
Jeżeli pomiary dokonane przez organ ochrony środowiska lub wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska albo osobę zobowiązaną do pomiarów wykażą, że działalność zakładu powoduje poza nim przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu, organ ochrony środowiska wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Przekroczenie poziomów określonych w decyzji powoduje nałożenie kar określonych na 2024 r. w Obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 18 października 2023 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu na rok 2024 (M.P. 2023 poz. 1135).
Strategiczne mapy hałasu
Podstawowym źródłem:
- informowania społeczeństwa o zagrożeniach środowiska hałasem,
- opracowania danych dla państwowego monitoringu środowiska,
- tworzenia i aktualizacji programów ochrony środowiska przed hałasem,
- planowania strategicznego oraz planowania i zagospodarowania przestrzennego,
są strategiczne mapy hałasu, opracowywane na podstawie art. 118 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020, poz. 1219), sporządzane przez zarządzających głównymi drogami, liniami kolejowymi lub lotniskami oraz prezydentów miast powyżej 100 tysięcy mieszkańców. Mapy hałasu powinny zawierać odrębne mapy dotyczące dróg, linii tramwajowych, linii kolejowych, portów, lotnisk oraz miejsc prowadzenia działalności przemysłowej.
Ustawa nakłada na podmiot sporządzający strategiczne mapy hałasu obowiązek stosowania metod oceny hałasu określonych w załączniku do dyrektywy Komisji (UE) 2015/996 z 19 maja 2015 r. ustanawiającej wspólne metody oceny hałasu zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.
Ograniczenia wynikające ze strategicznych map hałasu są konieczne do uwzględnienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 73.1).
Aktualnie obowiązuje „Strategiczna Mapa Hałasu miasta Katowice 2022”.
- Program ochrony środowiska
Program ochrony środowiska przed hałasem sporządzany jest na potrzeby zarządzania emisją i skutkami hałasu, w tym dla zmniejszania hałasu. Dotychczas programem objęte były tereny, na których poziom hałasu przekraczał poziom dopuszczalny, natomiast nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska z 30 sierpnia 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 2087) nałożyła obowiązek sporządzania programów ochrony środowiska przed hałasem również dla terenów, na których poziom hałasu nie jest przekroczony oraz dla obszarów cichych.
Obowiązek sporządzania programów ochrony środowiska przed hałasem na podstawie art. 119a spoczywa na marszałkach województw. Sejmik Województwa Śląskiego uchwałą nr VII/3/4/2024 z dnia dnia 18 czerwca 2024 r. przyjął „Program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa śląskiego”.
Program ochrony środowiska przed hałasem dla województwa Śląskiego uwzględnił w swym planie do zrealizowania dla miasta Katowice w ciągu 5 lat 25 inwestycji drogowych, 2 kolejowe oraz 8 tramwajowych.
Kary
Nowością wprowadzoną do ustawy Prawo ochrony środowiska na polu ograniczania emisji hałasu do środowiska jest wprowadzenie kar pieniężnych za nieterminowe przekazanie Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska danych identyfikujących oraz strategicznych map hałasu, nieterminowe uchwalenie programu ochrony środowiska przed hałasem, nieterminowe przekazanie danych ze strategicznych map hałasu oraz za nieterminowe przekazanie streszczeń programów. Kary te mogą wynieść od 1 000 do nawet 500 000 zł. Kary pieniężne, w drodze decyzji administracyjnych, będą wymierzane przez właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.